Zamek Orawski – atrakcja północnej Słowacji
Zamek Orawski to jedna z najbardziej rozpoznawalnych atrakcji północnej Słowacji. Warownia wznosi się na wysokiej skale nad rzeką Orawą i góruje nad miejscowością Orawskie Podzamcze. Co więcej, jej malownicze położenie przyciąga turystów z całej Europy. Zamek zachwyca nie tylko architekturą, lecz także burzliwą historią, która rozciąga się na wiele stuleci.
Położenie i znaczenie Zamku Orawskiego
Zamek Orawski znajduje się zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od granicy z Polską. Wznosi się 112 metrów nad lustrem rzeki Orawy, co już od średniowiecza zapewniało mu doskonałe walory obronne. Ponadto kontrolował ważny szlak handlowy prowadzący na północ, dlatego szybko stał się centrum administracyjnym regionu.
Początki zamku w XIII wieku
Pierwsze murowane umocnienia powstały prawdopodobnie po najeździe tatarskim w 1241 roku. Właśnie wtedy król Węgier Bela IV rozpoczął budowę sieci kamiennych twierdz. Zamek Orawski miał zabezpieczać wschodnią granicę państwa oraz chronić drogę handlową do Polski. Pierwsze pisemne wzmianki o zamku pojawiają się w drugiej połowie XIII wieku.
Początkowo istniał zamek górny oraz część średnia, natomiast dolne zabudowania miały charakter drewniany. Zarządcą zamku był kasztelan reprezentujący władzę królewską.
Zamek Orawski w rękach węgierskich możnowładców
W kolejnych dekadach zamek przechodził z rąk do rąk. Najpierw władał nim Mateusz Czak Trenczański, a następnie Doncz, który tytułował się hrabią orawskim. Następnie, w XIV wieku, funkcję kasztelana pełnił Leopold z Kremnicy. Dzięki temu zamek stopniowo zyskiwał na znaczeniu politycznym.
Polskie wątki w dziejach Zamku Orawskiego
W XV wieku zamek trafił pod władanie postaci związanych z Polską. Najpierw był to Ścibor Ściborowic herbu Ostoja, a następnie Piotr Komorowski, hrabia Liptowa i Orawy. Co istotne, Komorowski przez wiele lat skutecznie utrzymywał zamek, mimo zmieniającej się sytuacji politycznej na Węgrzech.
Ostatecznie jednak musiał przekazać twierdzę królowi Maciejowi Korwinowi, otrzymując w zamian znaczące odszkodowanie. W rezultacie zamek wrócił pod kontrolę władzy królewskiej.
Złoty wiek rodu Thurzonów
Przełomowym momentem był XVI wiek, kiedy zamek przeszedł w ręce rodu Thurzonów. Franciszek Thurzo rozpoczął szeroko zakrojoną przebudowę, usuwając drewniane elementy i zastępując je murowanymi. Następnie rozbudował pałace oraz system fortyfikacji, dostosowując zamek do zagrożenia osmańskiego.
Jego syn Jerzy Thurzo doprowadził zamek do największej świetności. W tym czasie powstało przedzamcze oraz nowoczesne bastiony artyleryjskie. Co więcej, Orawa stała się jedną z najbogatszych posiadłości w regionie.
Komposesorat i burzliwe XVII stulecie
Po wymarciu rodu Thurzonów utworzono tzw. Komposesorat Orawski, czyli wspólną własność siedmiu spadkobierczyń. Jednak spokojne czasy nie trwały długo. Zamek był wielokrotnie oblegany podczas powstań antyhabsburskich. W rezultacie w XVII i na początku XVIII wieku przechodził z rąk do rąk.
Mimo zniszczeń zamek przetrwał, choć jego znaczenie militarne stopniowo malało.
Pożar w 1800 roku i upadek twierdzy
Największą katastrofą w dziejach Zamku Orawskiego był pożar w 1800 roku. Ogień strawił wszystkie drewniane elementy i doprowadził do ruiny znacznej części zabudowań. Przez wiele lat obiekt pełnił jedynie funkcję więzienia.
Zamek Orawski jako muzeum
Dopiero w drugiej połowie XIX wieku rozpoczął się nowy rozdział w historii zamku. W 1868 roku utworzono tu jedno z pierwszych muzeów na Słowacji. Z czasem rozpoczęto również prace konserwatorskie, które trwały z przerwami aż do XX wieku.
Po II wojnie światowej zamek przeszedł na własność państwa. Od 1953 roku prowadzone są prace rekonstrukcyjne, które przywracają mu dawny blask. Obecnie Zamek Orawski pełni funkcję muzeum i narodowego zabytku.
Architektura Zamku Orawskiego
Zamek składa się z trzech części: dolnej, średniej i górnej. Cały kompleks idealnie dopasowano do kształtu skały. Dzięki temu twierdza sprawia wrażenie „orlego gniazda”. Co istotne, łączy w sobie elementy architektury romańskiej, gotyckiej, renesansowej i barokowej.
Ciekawostki i współczesna turystyka
Zamek Orawski zasłynął także jako plan filmowy. To właśnie tutaj w 1921 roku nakręcono kultowy film „Nosferatu – symfonia grozy”. Obecnie obiekt odwiedza około 200 tysięcy turystów rocznie. Latem organizowane są nocne zwiedzania oraz wydarzenia historyczne, które dodatkowo zwiększają jego atrakcyjność.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
