Muzeum Rzemiosła w Krośnie – historia, rzemiosło i wystawy
Budynek stoi na opadającym Wzgórzu Staromiejskim, przy dawnym trakcie handlowym, nieopodal Bramy Krakowskiej. Już samo to położenie podkreśla jego znaczenie dla rozwoju rzemiosła, handlu i miejskiej prosperity Krosna, nazywanego niegdyś „parva Cracovia”, czyli małym Krakowem.
Zabudowa tego miejsca przed powstaniem kamienicy
Zanim na początku XX wieku wzniesiono obecną kamienicę, teren ten zabudowywano wielokrotnie. Najpierw stały tu budynki drewniane, a następnie murowane, które pełniły istotne funkcje miejskie.
Zmieniały się formy architektoniczne, jednak znaczenie miejsca pozostawało niezmienne. Był to bowiem punkt intensywnego życia gospodarczego, położony na jednym z najważniejszych szlaków handlowych miasta.
Powstanie secesyjnego „Domu z zegarem”
Obecny kształt budynek uzyskał w 1906 roku, gdy stał się własnością zegarmistrza Michała Jana Mięsowicza (1864–1938). Kamienicę wzniesiono w stylu secesji wiedeńskiej, nadając jej wyjątkowo reprezentacyjny charakter.
Dom wyróżnia się bogatą dekoracją tynkarską. Szczególną uwagę przyciągają detale nawiązujące do zegarmistrzostwa, uformowane na kształt wahadła oraz obudowy zegara. Na fasadzie umieszczono oryginalną tarczę zegara wieżowego, wykonaną osobiście przez Mięsowicza.
Michał Jan Mięsowicz i krośnieńskie zegarmistrzostwo
„Dom z zegarem” powstał dla jednego z najwybitniejszych obywateli dawnego Wolnego Królewskiego Miasta Krosna. Michał Jan Mięsowicz miał ambicję rozsławić zarówno swoje nazwisko, jak i miasto daleko poza granicami Galicji.
W 1890 roku założył w Krośnie zakład zegarmistrzowski. Następnie, po studiach nad zegarami wieżowymi w Pradze, Budapeszcie i Wiedniu, uruchomił w 1901 roku Pierwszą Krajową Fabrykę Zegarów Wieżowych. W 1906 roku fabrykę przeniesiono do nowo wybudowanego domu przy obecnej ul. Piłsudskiego.
Do śmierci Mięsowicza w 1938 roku wyprodukowano tu około 280 mechanizmów zegarowych, które trafiły do wielu miejscowości w całej Polsce.
Od tradycji rzemiosła do idei muzeum
Z czasem chlubne tradycje zegarmistrzowskie i rzemieślnicze stały się impulsem do nowych działań. W środowisku krośnieńskich rzemieślników narodził się pomysł utworzenia muzeum, które prezentowałoby dorobek rzemiosła dawnej Galicji.
Z inicjatywą wystąpili Józef Cisowski, Starszy Cechu Rzemiosł Różnych w Krośnie, oraz Tadeusz Bochenek, Podstarszy Cechu z Moderówki. Już wcześniej gromadzili oni cenne zbiory o tematyce rzemieślniczej.
Przekazanie budynku i remont
W 1980 roku Zarząd Cechu Rzemiosł Różnych wystąpił do władz miasta o przekazanie budynku na cele muzealne. Rok później Prezydent Miasta Krosna, Zbigniew Piotrowski, podjął pozytywną decyzję.
Po wykwaterowaniu lokatorów ustalono wytyczne remontowe. Dokumentację architektoniczną opracował Stanisław Pąprowicz, a projekt wnętrz przygotowała Ewa Cisowska. W 1981 roku powołano Społeczny Komitet Modernizacji Budynku.
Kapitalny remont i adaptację przeprowadzono w latach 1984–1987, głównie dzięki pracy i zaangażowaniu krośnieńskich rzemieślników.
Wspólny wysiłek środowiska rzemieślniczego
Powstanie muzeum nie byłoby możliwe bez pasji i pracy lokalnych mistrzów rzemiosła. Środki finansowe pochodziły częściowo z dotacji, jednak przede wszystkim z dobrowolnych składek rzemieślników.
Wielu z nich wykonało prace nieodpłatnie, w tym roboty murarskie, stolarskie, dekarskie, ślusarskie, kamieniarskie oraz instalacyjne. Dzięki temu budynek odzyskał dawny blask, a jednocześnie zachował autentyczny charakter.
Otwarcie Muzeum Rzemiosła w Krośnie
Muzeum Rzemiosła w Krośnie powołano formalnie 1 lipca 1989 roku. Uroczyste otwarcie i udostępnienie dla zwiedzających nastąpiło 17 marca 1990 roku.
Większość eksponatów pochodzi z darów rodzin rzemieślniczych. Gromadzeniem zbiorów zajmował się m.in. Tadeusz Bochenek już w trakcie remontu budynku.
Ekspozycje i działalność muzeum
Podstawową wystawą stałą jest ekspozycja „Dzieje rzemiosła Polski południowo-wschodniej”. Prezentuje ona historię takich zawodów jak stolarstwo, kowalstwo, zegarmistrzostwo, krawiectwo, tkactwo, szewstwo czy fryzjerstwo.
Ponadto muzeum udostępnia XVII-wieczną skrzynię cechową, pełniącą dawniej funkcję skarbca. Od 2006 roku działa również Piwnica PodCieniami przy Rynku 5, przeznaczona na wystawy czasowe, a także Wieża Farna przy bazylice kolegiackiej.
Muzeum dziś
Muzeum Rzemiosła w Krośnie jest samorządową instytucją kultury o charakterze naukowo-badawczym. Placówka działa przez cały rok, z wyjątkiem poniedziałków w sezonie zimowym. Wstęp do muzeum jest płatny.
„Dom z zegarem” pozostaje symbolem ciągłości czasu, pracy ludzkich rąk oraz tożsamości Krosna.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
