Kościół w Wilamowicach – historia i zabytkowa architektura
Wilamowice – niezwykłe miasto o unikalnej kulturze
Wilamowice to niewielkie miasteczko położone kilka kilometrów na północ od Bielska-Białej. Miejscowość wyróżnia się na tle kraju zachowanym archaicznym językiem wilamowskim oraz charakterystycznym strojem ludowym. Co więcej, jej początki sięgają XIII wieku.
Po najazdach tatarskich w 1241 roku na te tereny sprowadzono osadników z Flandrii i Fryzji. Przywieźli oni własny język, zwyczaje oraz głęboką wiarę katolicką. Dzięki temu przez wieki ukształtowała się wyjątkowa społeczność, której dziedzictwo przetrwało do dziś.
Najstarsze dzieje parafii i pierwsze świątynie
Historia parafii w Wilamowicach liczy kilkaset lat. Pierwszy kościół drewniany powstał około 1300 roku. Wraz z nim erygowano parafię rzymskokatolicką. Kolejne świątynie, podobnie jak pierwsza, były budowlami drewnianymi.
Niestety, trzy z nich spłonęły w wyniku tragicznych pożarów. Ostatni drewniany kościół, wzniesiony w XVIII wieku, został zniszczony w 1957 roku. To wydarzenie na trwałe zapisało się w pamięci mieszkańców.
Budowa obecnej świątyni
Budowę obecnego, czwartego już kościoła rozpoczęto w 1923 roku. Projekt przygotował architekt Antoni Mueller z Białej. Świątynię zaplanowano jako monumentalną budowlę neogotycką, wzorowaną na katedrze św. Stefana w Wiedniu.
Prace prowadzono z wykorzystaniem betonowych odlewów kamiennych. Niestety, kryzys gospodarczy lat 30., II wojna światowa oraz powojenne rządy komunistyczne skutecznie zahamowały budowę. Dopiero po pożarze starego kościoła w 1957 roku parafianie, wraz z proboszczem ks. Franciszkiem Pielą, podjęli intensywne działania.
W rezultacie w 1960 roku świątynia została poświęcona. Jednak prace wykończeniowe trwały jeszcze przez kolejne dziesięciolecia.
Ukończenie bryły i imponująca wieża
Kluczowy etap budowy zrealizowano w latach 1980–1984. Wówczas wzniesiono główną wieżę oraz pięć wieżyczek bocznych. Wieża, wraz z krzyżem, osiągnęła wysokość 72 metrów. Dzięki temu kościół stał się dominantą krajobrazu i widocznym znakiem Wilamowic z dużej odległości.
W tym okresie uporządkowano także otoczenie świątyni, wykonano ogrodzenie oraz nasadzenia zieleni.
Wyjątkowe wnętrze i dzieła Kazimierza Danka
Wnętrze kościoła zachwyca bogactwem detalu i spójnością stylistyczną. Największą ozdobą jest neogotycki ołtarz główny autorstwa Kazimierza Danka, miejscowego rzeźbiarza-amatora. W latach 1980–1988 stworzył on monumentalny drewniany tryptyk o wysokości 12,5 metra, inspirowany dziełem Wita Stwosza.
Ponadto artysta wykonał:
- stacje Drogi Krzyżowej,
- ołtarze boczne,
- stalle w prezbiterium,
- liczne rzeźby i elementy wyposażenia.
Jego prace zostały wysoko ocenione przez historyków sztuki i stały się wizytówką świątyni.
Konsekracja i rozwój kultu św. Józefa Bilczewskiego
Dzięki ukończeniu marmurowego ołtarza kościół mógł zostać konsekrowany. Uroczystość odbyła się 21 marca 1993 roku, a dokonał jej biskup bielsko-żywiecki Tadeusz Rakoczy.
Szczególne miejsce w świątyni zajmuje kult św. Józefa Bilczewskiego – arcybiskupa i rodowitego wilamowiczanina. W 1997 roku dobudowano kaplicę poświęconą jego osobie, w której znajdują się relikwie świętego. W 2012 roku kościół otrzymał status Sanktuarium Świętego Arcybiskupa Józefa Bilczewskiego.
Znaczenie kościoła dla Wilamowic
Kościół Przenajświętszej Trójcy to nie tylko miejsce modlitwy. Jest także świadectwem wiary, wytrwałości i ogromnej ofiarności kilku pokoleń mieszkańców Wilamowic. Jego monumentalna bryła, bogate wnętrze oraz estetycznie zagospodarowane otoczenie stanowią dumę całej parafii.
Świątynia pozostaje żywym centrum duchowym i kulturowym miasta, a jednocześnie jednym z najcenniejszych zabytków regionu.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
