Późnogotycki kościół w Połomi
Kościół św. Mikołaja w Połomi to niezwykły zabytek sakralny, który łączy funkcje religijne z cechami obronnymi charakterystycznymi dla późnogotyckich kościołów regionu. Położony w diecezji rzeszowskiej, w dekanacie Czudec, świątynia zachwyca kamienną bryłą, unikatową więźbą dachową i cennym wyposażeniem wnętrza. Świątynia stanowi jeden z nielicznych zachowanych murowanych obiektów z XVI wieku w tej części Polski, a jego historia odzwierciedla dzieje miejscowej społeczności przez ponad 500 lat.
Historia kościoła
Pierwsza wzmianka o parafii pochodzi z 1447 roku, kiedy biskup krakowski Zbigniew Oleśnicki erygował ją formalnie. Początkowo istniał tu kościół drewniany z zakrystią dobudowaną pod koniec XV wieku. Obecny, murowany kościół wzniesiono w 1577 roku staraniem Kaspra Dunin-Przystałowskiego, pozostawiając dawną zakrystię. W 1614 roku dobudowano kruchtę od południa z inicjatywy Marcjanny z Daniłowiczów Koniecpolskiej. Konsekracja świątyni miała miejsce w 1644 roku pod wezwaniem św. Mikołaja Biskupa. Kościół przeszedł pożar w 1769 roku, remonty w 1898 roku oraz przebudowy w latach 1907–1913, obejmujące okładzinę kamienną elewacji, wymianę stropów, budowę wieżyczki sygnaturki oraz polichromię autorstwa Alojzego Roblicha z Drohobycza. W 1956 roku wykonano nową dekorację malarską, natomiast na początku XXI wieku przeprowadzono prace konserwatorskie, w tym remont więźby dachowej i pokrycia dachu.
Architektura
Kościół w Połomi jest orientowany, jednonawowy, na rzucie prostokąta. W bryle wyróżnia się prostokątna kruchta od południa, wydłużone, trójbocznie zamknięte prezbiterium oraz przylegająca od północy zakrystia. Budynek wzniesiono z ciosów kamiennych, pokryty dachami jednokalenicowymi, z wysmukłą sygnaturką nad nawą i wielospadowym nad prezbiterium. Na kruchcie i zakrystii dachy pulpitowe. Szczególną wartość ma pełna więźba dachowa typu jednostorczykowego z widocznym systemem znaków ciesielskich, obecnie zabezpieczona miedzianą blachą. Elewacje podparte dwuuskokowymi szkarpami, z wysokimi ostrołukowymi oknami w płaskich obramieniach.
Otoczenie i dzwonnica
Przy kościele znajduje się murowana bramka-dzwonnica, usytuowana na zachód od świątyni na osi podłużnej. Zbudowana z ciosów kamiennych, posiada trzy ostrołukowe arkady, w tym centralną służącą za przejście, oraz otwór w szczycie z dzwonem. Cały zespół kościelny otacza ogrodzenie kamienne z metalowymi przęsłami, wydzielające obejście i dawny cmentarz. Teren jest porośnięty starodrzewem i stanowi malownicze tło dla świątyni.
Wnętrze i wyposażenie
Wnętrze kościoła zachowało wiele elementów dekoracji malarskiej oraz zabytków snycerskich z XVII–XIX wieku. Wyposażenie obejmuje drewniane ołtarze, elementy stropów i ław, a także polichromię z początku XX wieku nawiązującą do wcześniejszych ornamentalno-roślinnych wzorów. Kościół posiada charakterystyczną atmosferę późnogotyckiej świątyni z kamienia, podkreśloną przez strzelisty dach i harmonijną proporcję wnętrza.
Zwiedzanie
Obiekt jest dostępny dla turystów i wiernych. Kościół można zwiedzać indywidualnie lub w grupach, a teren wokół niego sprzyja spacerom i fotografii.
Ciekawostki
- Kościół w Połomi jest jednym z nielicznych zachowanych późnogotyckich murowanych obiektów w regionie.
- Charakter obronny świątyni widać zarówno w bryle, jak i w solidnej konstrukcji murów.
- Pełna więźba dachowa z widocznymi znakami ciesielskimi jest unikatowa w skali regionu.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.