Kościół w Łopusznej – historia i zwiedzanie zabytku
Historia kościoła
Tradycja głosi, że pierwsza świątynia w Łopusznej powstała już w 1240 roku, jednak bardziej prawdopodobne jest, że jej powstanie związane było z lokacją wsi w 1364 roku. Pierwszy kościół zbudowano w ostatniej tercji XIV wieku, a w 1400 roku odnotowano pierwszego rektora Jakuba. Fundacja kościoła była rycerska, a szlachecki patronat utrzymywał się do 1608 roku, później kościół stał się królewski. W 1596 roku nieobsadzoną parafię włączono do sąsiedniego Ostrowska, a restytucję przeprowadzono dopiero w 1792 roku.
Obecny kościół, najprawdopodobniej drugi z kolei, powstał pod koniec XV wieku i został konsekrowany w 1504 roku przez biskupa krakowskiego Jana Konarskiego. Nadano mu wezwania: Świętej Trójcy, Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, św. Stanisława oraz św. Antoniego Opata. W XVII wieku dobudowano wieżę, a kolejne remonty i przebudowy miały miejsce m.in. w 1932 roku oraz po powodzi w latach 1934–1935.
Kościół w Łopusznej był także miejscem życia duchowego wybitnych postaci. Ksiądz Józef Tischner odprawił tutaj swoją mszę prymicyjną 10 lipca 1955 roku, a w 2000 roku odbyła się tu jego msza pogrzebowa, której przewodniczył kardynał Franciszek Macharski.
Architektura świątyni
Kościół jest budowlą późnogotycką, orientowaną, jednonawową i trójdzielną, z oszalowanymi ścianami. Składa się z prostokątnego prezbiterium, obszernej nawy i dobudowanej w XVII wieku wieży o konstrukcji słupowo-ramowej. Od północy do prezbiterium przylega zakrystia, a do nawy – kruchta boczna i wąska przybudówka od północy i zachodu. Nad nawą i prezbiterium znajduje się dach jednokalenicowy w systemie więźbowo-zaskrzynieniowym, pokryty gontem. Wieża jest izbicowa, zwieńczona wysokim dachem namiotowym, a przy północnej ścianie wybudowano soboty.
Kościół otoczony jest drewnianym ogrodzeniem z bramką w stylu zakopiańskim, a na wieży zawieszono trzy dzwony: najstarszy z 1540 roku, dzwon z 1732 roku oraz poświęcony Janowi Pawłowi II z 2006 roku.
Wyposażenie wnętrza
Wnętrze kościoła nie posiada jednolitego stylu, łącząc elementy gotyku i baroku. Najcenniejsze elementy wyposażenia to:
- Gotycki tryptyk z ok. 1460 roku w ołtarzu głównym, przedstawiający koronację Najświętszej Marii Panny przez Trójcę Świętą;
- Dwa barokowe ołtarze boczne z pierwszej połowy XVIII wieku;
- Figury świętych na belce nad wejściem do nawy;
- Barokowe rzeźby grupy Pasji na belce tęczowej;
- Obrazy adoracji Trójcy Świętej i drogi na Kalwarię;
- Ośmiogłosowe organy Stanisława Toboli z lat 30. XX wieku;
- Zasłony wielkopostne z XVIII wieku, w tym odkryta w 2016 roku zasłona przedstawiająca biczowanie Chrystusa.
- Polichromia we wnętrzu pochodzi głównie z 1935 roku i jest rekonstrukcją starszych malowideł patronowych z XVI wieku.
Kościół w Łopusznej obecnie
Kościół Świętej Trójcy i św. Antoniego Opata w Łopusznej jest nadal czynną parafią rzymskokatolicką. Ochrona zabytku obejmuje m.in. remonty powodziowe, konserwację polichromii i zabytkowych ołtarzy, a także zabezpieczenie przeciwpowodziowe terenu. W sąsiedztwie kościoła warto zwiedzić również zabytkowy dwór Tetmajerów, związany z rodziną znanego poety i pisarza Kazimierza Przerwy-Tetmajera. Kościół pozostaje jednym z najważniejszych punktów turystycznych i historycznych regionu Podhala, łącząc dziedzictwo architektury gotyckiej z barokowym wyposażeniem.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
