Kościół Wszystkich Świętych w Krościenku – ukryta perła Pienin, którą musisz zobaczyć
Początki – średniowieczna świątynia na ważnym szlaku
Historia kościoła sięga pierwszej połowy XIV wieku. Co ciekawe, świątynia istniała jeszcze przed lokacją miasta w 1348 roku, którą nadał Kazimierz III Wielki. Początkowo była to niewielka, jednonawowa budowla bez wieży.
Jednak wraz z rozwojem osadnictwa i znaczenia szlaku handlowego prowadzącego z Nowego Sącza na Spisz, kościół szybko zyskał na znaczeniu. Według jednej z teorii fundatorem świątyni mogły być klaryski ze Starego Sącza.
Rozbudowa i zmiany – od gotyku do baroku
W 1546 roku kościół został znacznie powiększony. Dobudowano nową nawę od strony rynku, a dawną część przekształcono w prezbiterium. Następnie, na przełomie XVI i XVII wieku, powstała charakterystyczna wieża.
W kolejnych latach obiekt przechodził liczne przebudowy. Niestety, pożary w XVIII wieku zniszczyły część wyposażenia i polichromii. Mimo to odbudowa nadała świątyni elementy barokowe, które dziś współtworzą jej unikalny charakter.
Polichromie – ukryte skarby sprzed wieków
Wnętrze kościoła kryje jedne z najcenniejszych zabytków regionu. Najstarsze polichromie pochodzą z lat 70-tych XIV wieku i przedstawiają sceny z życia świętych. Co ważne, zachowały się także malowidła z XV i XVI wieku.
Szczególnie interesujące są sceny wykonane w 1589 roku przez Jakuba Koraba. Tworzą one swoistą „Biblię dla ubogich”, czyli obrazkową opowieść o życiu Chrystusa. Dzięki temu nawet osoby niepiśmienne mogły poznawać treści religijne.
Kościół w Krościenku nad Dunajcem i jego otoczenie
Świątynia otoczona jest kamiennym murem, który dawniej wyznaczał teren cmentarza. Pierwsze wzmianki o nim pochodzą z 1518 roku. Z czasem jednak, po pożarze w 1788 roku, zaprzestano pochówków przy kościele.
Obecnie dookoła zabytkowego kościoła znajdują się także pomniki i rzeźby. Wśród nich warto zwrócić uwagę na upamiętnienie Jerzego Popiełuszki oraz rzeźby o charakterze religijnym.
Krościenko – historia, turystyka i góry
Samo Krościenko ma równie ciekawą historię. Leży ono w dolinie Dunajca i od wieków pełniło ważną rolę na pograniczu. Co więcej, w pobliżu znajdują się znane warownie, takie jak Zamek w Czorsztynie czy Zamek w Niedzicy.
Nie można też zapomnieć o legendarnym Zamku Pienińskim (Zamku św. Kingi), który według niektórych teorii może mieć jeszcze starsze, nawet starożytne korzenie.
Nowe czasy – nowa świątynia i ochrona zabytku
Po II wojnie światowej kościół stał się zbyt mały dla rosnącej liczby wiernych. Dlatego w latach 80-tych XX wieku rozpoczęto budowę nowej świątyni – kościoła Chrystusa Dobrego Pasterza.
Jednocześnie stary kościół objęto ochroną konserwatorską. Wpis do rejestru zabytków w 1971 roku pozwolił na przeprowadzenie licznych prac renowacyjnych. Szczególnie ważne były te z lat 2017-2019, kiedy odsłonięto kolejne warstwy historycznych polichromii.
Architektura – połączenie stylów i epok
Kościół stanowi doskonały przykład połączenia stylu gotyckiego z barokowymi dodatkami. Zbudowano go z kamienia łamanego, a jego bryła jest prosta, ale jednocześnie harmonijna.
Wnętrze zachwyca detalami. Znajdują się tu m.in. gotycka chrzcielnica z 1493 roku, barokowe ołtarze oraz zabytkowe organy. Całość tworzy wyjątkową przestrzeń, która przenosi odwiedzających w czasie.
Ciekawostki, które warto znać
- Kościół był jedyną murowaną świątynią na szlaku między Starym Sączem a Nowym Targiem.
- Polichromie przez wiele lat były ukryte pod tynkiem i odkryto je dopiero w XX wieku.
- Dunajec wielokrotnie zagrażał świątyni, podmywając zbocze wzgórza.
- Dzwony kościoła zostały przetopione podczas I wojny światowej.
Podsumowanie – dlaczego warto tu przyjechać
Kościół Wszystkich Świętych w Krościenku nad Dunajcem to nie tylko zabytek. To miejsce, w którym historia, wiara i kultura spotykają się w wyjątkowy sposób. Dlatego, planując podróż w Pieniny, warto zatrzymać się tu choć na chwilę.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
