Kaplica w Żernicy Niżnej – historia i ciekawostki architektoniczne
Obiekt stoi na stoku niewielkiego wzniesienia i jest doskonale widoczny z drogi. Dzięki temu od lat stanowi charakterystyczny punkt w krajobrazie tej części Bieszczadów.
Geneza powstania kaplicy
Kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej powstała dzięki determinacji rzymskokatolickich mieszkańców Żernicy Niżnej. W miejscowości funkcjonowała bowiem wyłącznie cerkiew greckokatolicka, co utrudniało praktykowanie kultu katolikom obrządku łacińskiego.
Z tego powodu w 1932 roku podjęto starania o budowę własnej świątyni. Ostatecznie kaplica została wzniesiona w 1938 roku i w krótkim czasie stała się ważnym miejscem życia religijnego lokalnej społeczności.
Architektura kaplicy
Kaplica została zbudowana na rzucie prostokąta. Jest obiektem murowanym i otynkowanym. Całość przykrywa dwuspadowy dach, nad którym wznosi się niewielka wieżyczka na sygnaturkę, zwieńczona metalowym krzyżem.
Świątynia ma jednonawowy układ z półkolistym prezbiterium. Od strony bocznej przylega do niej niewielka zakrystia. Nad wejściem umieszczono chór, wsparty na drewnianych słupach, co nadaje wnętrzu prosty, lecz harmonijny charakter.
Poświęcenie i funkcja filialna
Kaplica została uroczyście poświęcona 29 maja 1938 roku przez ks. Jana Kruczka, proboszcza parafii rzymskokatolickiej w Hoczwi. Od tego momentu pełniła funkcję świątyni filialnej.
Korzystało z niej ponad 250 katolików zamieszkujących Żernicę Niżną, Żernicę Wyżną oraz Żerdenkę. Dla lokalnej społeczności była nie tylko miejscem modlitwy, lecz także symbolem tożsamości religijnej.
Żernica Niżna – wieś, która przestała istnieć
Żernica Niżna była wsią położoną nad potokiem Ruchlin. W 1921 roku liczyła 395 mieszkańców, z czego około 58% stanowili grekokatolicy. W okresie międzywojennym należała do powiatu leskiego województwa lwowskiego.
Po II wojnie światowej okolice te stały się areną działań oddziałów UPA. W latach 1944–1946 zamordowano tu oraz w sąsiedniej Żernicy Wyżnej 34 Polaków. Następnie, w wyniku walk i akcji „Wisła”, wieś została całkowicie zniszczona, a mieszkańców wysiedlono.
Cerkiew św. Michała Archanioła i cmentarz
Około 150 metrów od kaplicy, po prawej stronie drogi, znajduje się teren dawnej cerkwi greckokatolickiej pw. św. Michała Archanioła. Była to murowana świątynia z 1843 roku, o podłużnym planie i ośmiopolowej kopule. Po 1947 roku cerkiew rozebrano.
Do dziś czytelne są resztki fundamentów, które pozwalają odtworzyć jej zarys. W pobliżu znajduje się zniszczony cmentarz cerkiewny. Zachowały się na nim dwa starsze nagrobki oraz cztery groby późniejsze, z czego tylko dwa posiadają inskrypcje.
Renowacja i obecny stan kaplicy
W ostatnich latach kaplica Matki Boskiej Ostrobramskiej została wyremontowana staraniem obecnego właściciela terenów dawnej Żernicy. Dzięki temu obiekt odzyskał dawną formę i nadal pełni funkcję symbolicznego strażnika pamięci o nieistniejącej wsi.
Dziś kaplica, stojąca samotnie na wzgórzu, przypomina o tragicznych losach tej części Bieszczadów oraz o ludziach, którzy tu niegdyś żyli.
Dojazd do kaplicy w Żernicy Niżnej
Do kaplicy można bez problemu dojechać samochodem. Jadąc trasą Baligród – Hoczew, należy skręcić w Zahoczewiu zgodnie z drogowskazem na Żernicę Wyżną. Pierwszą miejscowością po skręcie jest właśnie dawna Żernica Niżna. Kaplica widoczna jest po lewej stronie drogi, na niewielkim wzniesieniu.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
