Jaskinia Mažarná w Wielkiej Fatrze
Jaskinia Mazarna, znana także jako Jaskyňa Mažarná lub Mažiarna, znajduje się w zachodniej części pasma Wielkiej Fatry na Słowacji. Leży na obszarze Krasu Wielkofatrzańskiego, na terenie katastralnym wsi Blatnica, w malowniczej Wapiennej Dolinie. Co istotne, dolina ta stanowi boczne odgałęzienie popularnej Doliny Gaderskiej.
Wylot jaskini usytuowany jest na wysokości 830 m n.p.m., w północno-zachodnich zboczach góry Tlstá (1414 m n.p.m.). Dzięki temu miejsce to stanowi naturalny przystanek na trasie górskich wędrówek.
Geneza i budowa jaskini
Jaskinia Mažarná powstała około 15 milionów lat temu w wapieniach środkowego triasu, należących do płaszczowiny choczańskiej. Obecnie znajduje się w tzw. stadium senilnym, co oznacza, że nie rozwija się już ani sama jaskinia, ani jej szata naciekowa.
Całkowita długość jaskini wynosi 130 metrów. Otwiera się ona szerokim, portalowym wejściem, które przechodzi w charakterystyczne skalne przewieszki. Główną część tworzy rozległa, lecz dość niska sala o soczewkowatym kształcie. W głębi dzieli się ona na dwie boczne odnogi.
Wnętrze i warunki panujące w jaskini
Dno jaskini pokrywa w większości ostrokrawędzisty gruz skalny, powstały w wyniku wietrzenia mrozowego. Szata naciekowa jest skromna, lecz interesująca. Tworzą ją masywne stalagnaty oraz nacieki ścienne w odcieniach bieli, szarości i żółci.
W centralnej części jaskini znajduje się misa wapienna z krystalicznie czystą wodą. Ponadto wiosną pojawia się tu okresowy ciek wodny. Średnia wilgotność w głębi jaskini wynosi około 92%, natomiast temperatura utrzymuje się na poziomie 6°C.
Zimą nad wejściem tworzą się efektowne nacieki lodowe, które dodatkowo zwiększają atrakcyjność tego miejsca.
Przyroda i ochrona jaskini Mažarná
W okresie zimowym jaskinia Mažarná stanowi ważne miejsce zimowania nietoperzy. Z tego powodu, a także ze względu na jej znaczenie archeologiczne i paleontologiczne, w 1981 roku objęto ją ochroną jako pomnik przyrody.
Obowiązuje tu piąty, najwyższy stopień ochrony przyrody. Oznacza to szczególną troskę o zachowanie naturalnego charakteru jaskini.
Dzieje poznania i znaczenie historyczne
Jaskinia znana była ludziom od bardzo dawna. Już w eneolicie, czyli u schyłku epoki kamiennej, była zamieszkana przez ludzi. Co więcej, ślady osadnictwa sięgają aż do epoki brązu. Jaskinia Mažarná należy do najwyżej położonych jaskiń prehistorycznych na terenie Słowacji.
Od XVI wieku służyła jako schronienie dla pasterzy wołoskich. Później korzystali z niej myśliwi oraz robotnicy leśni. W 1944 roku jaskinia pełniła funkcję schronienia dla rannych partyzantów podczas Słowackiego Powstania Narodowego.
Badania archeologiczne i naukowe
Pierwsze badania archeologiczne przeprowadził w XIX wieku Pavel Križko. Odkrył on ludzkie szczątki z III tysiąclecia p.n.e. oraz kości niedźwiedzia jaskiniowego. Następnie, w latach 50-tych XX wieku, badania kontynuowali naukowcy ze Słowackiej Akademii Nauk pod kierownictwem dr. Juraja Bárty.
W kolejnych dekadach jaskinię badali także prof. Vojen Ložek oraz dr Pavol Mitter, koncentrując się na aspektach paleontologicznych i speleologicznych.
Jaskinia Mažarná a turystyka
Wylot jaskini znajduje się tuż nad niebieskim szlakiem turystycznym prowadzącym z Doliny Gaderskiej na szczyt Tlstá. Dojście z Blatnicy zajmuje około 1,5–2 godzin. Alternatywnie można wybrać około 4-kilometrową trasę, którą łatwo połączyć z wizytą w ruinach zamku Blatnica.
Choć przez wiele lat wstęp do jaskini był zabroniony, od 2009 roku jest ona udostępniona do zwiedzania. Wejście odbywa się na własną odpowiedzialność, dlatego warto zachować ostrożność.
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
