Drewniany kościół w Pochodzitej – historia i unikalna architektura
Przysiółek leży na terenie gminy Milówka, w malowniczym regionie Beskidu Żywieckiego. Dzięki temu przyciąga nie tylko wiernych, lecz także miłośników architektury ludowej i turystów.
Pierwsze kaplice i trudne losy świątyni
Już pod koniec XIX wieku na Pochodzitej istniała drewniana kaplica. Niestety, jej historia była burzliwa. Kaplica dwukrotnie spłonęła i za każdym razem mieszkańcy odbudowywali ją własnymi siłami. W 1945 roku została ponownie zniszczona podczas działań wojennych.
W miejscu dawnej dzwonnicy loretańskiej, która spłonęła w 1947 roku od uderzenia pioruna, wzniesiono niewielką drewnianą kaplicę o powierzchni 34 m². Poświęcono ją w 1948 roku. Przez kolejne lata nabożeństwa odprawiali tu księża z Milówki, jednak brak remontów doprowadził do stopniowego niszczenia obiektu.
Przełom lat 60-tych i niezwykła budowa kościółka
Punktem zwrotnym był rok 1965. Wtedy do Lalik trafił ks. Stanisław Fijałek, niezwykle charyzmatyczny kapłan. Po przybyciu do Pochodzitej rozpoczął nabożeństwa w podupadłej kaplicy. Szybko jednak zainspirował mieszkańców do budowy nowej świątyni.
Co istotne, cały proces odbywał się bez oficjalnych zezwoleń władz komunistycznych. Wykorzystując surową, śnieżną zimę i brak dojazdu do wioski, miejscowy proboszcz „skrzyknął” górali. W jedną noc wykonano rozbudowę kaplicy, a następnie wylano fundamenty pod nowy kościół.
Budowa trwała zimą 1965/1966 roku, natomiast wyposażenie wnętrza powstawało w latach 1966–1967.
Architektura kościoła na Pochodzitej
Kościółek został wzniesiony z drewna świerkowego, jodłowego i sosnowego. Posiada konstrukcję zrębową oraz nietypowe, trzynawowe wnętrze bez prezbiterium. Jego bryła przypomina nieco kwokę siedzącą na gnieździe, co nadaje mu wyjątkowy charakter.
Na kalenicy dachu umieszczono niewielką wieżyczkę na sygnaturkę. Od frontu uwagę zwraca przeszklony przedsionek, który harmonijnie wpisuje się w całość budowli.
Wnętrze – perła góralskiej sztuki ludowej
Największą wartością kościółka w Pochodzitej jest jego wnętrze. Powstało ono dzięki talentowi i pracy miejscowych twórców ludowych. Wykorzystano tu technikę wypalania w drewnie, która pokrywa niemal całe wnętrze świątyni.
Centralnym punktem jest ołtarz zbudowany z drobnych gontów. Znajduje się w nim tryptyk z Ukrzyżowaniem, a po bokach przedstawienia Matki Boskiej i Chrystusa. Autorem krucyfiksu jest znany artysta ludowy Jan Krężelok z Koniakowa.
Ściany przedstawiają sceny biblijne, tworząc tzw. „Biblię dla ubogich”. Dawniej, gdy wielu ludzi nie potrafiło czytać, obrazy te pełniły funkcję dydaktyczną.
Twórcy i symbolika wyposażenia
Wystój kościoła powstał dzięki pracy wielu artystów z Koniakowa i Lalik. Oprócz Jana Krężeloka byli to m.in. Michał Porębski, Ludwik i Franciszek Zawada, Franciszek Jakus, Franciszek Wojtas oraz Karol Porębski.
Na uwagę zasługują także unikatowe konfesjonały, ambona, chrzcielnica oraz zegar z sentencją przypominającą, że „któraś z tych godzin jest ostatnia”. Całość tworzy spójną, głęboko symboliczną kompozycję.
Kościółek dziś – znaczenie i ochrona
W 1970 roku w Lalikach odbyły się pierwsze misje redemptorystów z Tuchowa. Wtedy też bp Albin Małysiak poświęcił rozbudowany kościółek. Po utworzeniu w 1989 roku parafii Ducha Świętego na Kasperkach, świątynia na Pochodzitej stała się kościołem filialnym.
Z biegiem lat mieszkańcy podjęli działania remontowe. Planowane prace obejmują m.in. nowe pokrycie gontem, wymianę okien oraz zagospodarowanie terenu wokół kościoła.
Warto dodać, że w 2005 roku kościółek odwiedzili król i królowa Belgii, co tylko potwierdziło jego wyjątkową wartość artystyczną.
Wspaniałe zdjęcia na stronie parafii – https://www.laliki.wiara.org.pl/02-kosciol-drewniany-pw-nmp-nieustajacej-pomocy-na-ochodzitej.html
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
