Drewniany kościół w Górze – architektura i ciekawostki historyczne
Początki świątyni i okres reformacji
Historia kościoła sięga drugiej połowy XVI wieku. Wówczas powstał jako niewielka kaplica filialna, przeznaczona dla lokalnej społeczności. Była to budowla drewniana, zamknięta wielobocznie, w typie charakterystycznym dla architektury małopolskiej.
Jednak w latach 1580–1628 świątynia znalazła się w rękach protestantów, konkretnie kalwinistów. Okres ten odcisnął piętno na jej dziejach, choć sama konstrukcja przetrwała bez większych zniszczeń. Pierwotnie do kaplicy dostawiona była wieża o konstrukcji słupowej, zwieńczona hełmem z latarnią, obitym blachą.
Rozbudowa kościoła w XX wieku
Z biegiem lat kaplica okazała się zbyt mała dla rosnącej liczby wiernych. Dlatego w 1950 roku przeprowadzono znaczną rozbudowę obiektu. W jej trakcie przesunięto dawną wieżę oraz dobudowano nową nawę.
Jednocześnie usunięto pierwotny hełm wieży. Zastąpiono go prostym, drewnianym dachem namiotowym o kształcie ostrosłupa. Dzięki tej przebudowie kościół zyskał obecną bryłę, łączącą elementy dawnej kaplicy z nowymi rozwiązaniami architektonicznymi.
Architektura kościoła św. Barbary
Kościół jest orientowany i zbudowany w konstrukcji zrębowej. Częściowo posadowiono go na ceglanym podmurowaniu. Dawne prezbiterium, pierwotnie pełniące funkcję kaplicy, zamknięto trójbocznie. Od północy przylega do niego nowsza, murowana zakrystia.
Nawa ma rzut prostokąta i jest wyraźnie szersza oraz wyższa od prezbiterium. Dawna wieża, o ścianach podbitych gontem, została częściowo wtopiona w korpus kościoła. Ponadto prezbiterium i nawę otaczają otwarte soboty, wsparte na słupach z zastrzałami, co dodatkowo podkreśla regionalny charakter budowli.
Dachy nawy, prezbiterium i wieży oraz szerokie daszki sobót pokryto gontem. W prezbiterium zachował się strop płaski, natomiast w nawie zastosowano strop z fasetą. Drewniany chór muzyczny, wsparty na dwóch słupach, pochodzi z nowszego okresu.
Wnętrze i wyposażenie świątyni
Środek kościoła jest skromny, co wynika zarówno z jego historii, jak i późniejszych przebudów. Nie zachowało się tu wiele dawnych zabytków ruchomych. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest krzyż ołtarzowy z XVIII wieku.
Ponadto w świątyni znajdują się dwa krucyfiksy z XIX wieku. Jeden z nich reprezentuje styl barokowy, natomiast drugi ma charakter ludowy. Mimo niewielkiej liczby zabytków wnętrze zachowuje spokojny, sakralny klimat.
Otoczenie kościoła
Kościół św. Barbary otacza cmentarz, od wieków pełniący funkcję miejsca pochówku lokalnej społeczności. Dzięki temu świątynia wraz z otoczeniem tworzy spójny, historyczny zespół, wpisany w krajobraz wsi Góra.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
