Dąb szypułkowy (pomnik) w Bielsku-Białej – historia, przyroda i pamięć miejsca

SPIS TREŚCI

Zwiń

Pomniki przyrody w postaci drzew zajmują w naszym krajobrazie miejsce szczególne. Nie tylko zdobią przestrzeń, lecz także łączą współczesność z bardzo odległą przeszłością. Najstarsze drzewa – pomniki przyrody w Polsce – liczą ponad tysiąc lat, a więc pamiętają czasy, o których uczymy się dziś jedynie z podręczników historii. Jednym z najbardziej znanych przykładów jest Cis Henrykowski, uznawany za najstarsze drzewo w kraju. Szacuje się, że ma ponad 1400 lat, a zatem jest znacznie starszy niż słynny Dąb Bartek. Jeszcze do niedawna przypuszczano, że Bartek liczy około 1200 lat, jednak badania wskazują, że jest on młodszy od Cisa Henrykowskiego o mniej więcej 500 lat.

Pomnik przyrody pamiętający czasy działalności księdza Stojałowskiego

My z kolei opisujemy nasze lokalne drzewo – dąb szypułkowy. Choć nie imponuje wiekiem na miarę tysiącletnich okazów, ponieważ liczy ponad 150 lat, wyróżnia się przede wszystkim znaczeniem historycznym. Pamięta bowiem czasy rozbiorów Polski, kiedy na terenie Bielska i Białej działał znany ksiądz Stanisław Stojałowski. Drzewo przez lata posiadało duże walory przyrodnicze – rozłożystą, okazałą koronę – a jednocześnie pełniło funkcję symbolu lokalnej tożsamości i pamięci.

To drzewo pamiętam od dziecka, zwłaszcza że znajduje się w mojej rodzinnej okolicy. Tuż obok mieści się przychodnia, do której wciąż od czasu do czasu chodzę, mimo że obecnie mieszkam w innej dzielnicy – Straconce. W 2020 roku dąb prezentował się jeszcze całkiem dobrze, co potwierdzają wykonane wówczas zdjęcia. Opiekowało się nim Stowarzyszenie Dom Polski, a przy pniu stała tablica informacyjna. Warto dodać, że założycielem Domu Polskiego był właśnie ksiądz Stojałowski. Z biegiem czasu zaczęły jednak pojawiać się informacje o złym stanie zdrowotnym drzewa oraz o możliwości jego wycinki ze względu na ryzyko przewrócenia.

Dąb szypułkowy w lutym 2026 roku

Aktualnie (luty 2026), po sześciu latach, wykonałem kolejne zdjęcia. Dąb nie wygląda już tak dobrze jak dawniej, a tablica informacyjna zniknęła. Można by powiedzieć: „kto ma wiedzieć, ten wie”. Najważniejsze jednak, że drzewo nadal stoi. Co więcej, wciąż spełnia ważną funkcję przyrodniczą – pochłania gazy i wychwytuje pyły, szczególnie istotne w sąsiedztwie jednej z głównych arterii miasta, czyli ulicy Partyzantów.

Chciałem zatem przybliżyć ten pomnik przyrody choćby w krótkim wpisie. Istotne jest to, że nadal współtworzy krajobraz miejsca położonego tuż poniżej stadionu miejskiego (dawniej BBTS Włókniarz, wcześniej Bielitzer Fussball Klub/ następnie Bielitz-Bialaer Fussball Klub – jeden z najstarszych klubów piłarskich na terenie obecnej Polski) i nie pozwala zapomnieć o historii tej części miasta.

Warto również wspomnieć, że na terenie wspomnianej przychodni znajduje się pomnik upamiętniający żołnierzy Armii Krajowej, co dodatkowo podkreśla historyczny charakter tego miejsca. Opiekuje się nim Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej – oddział w Bielsku-Białej.

Na koniec ciekawostka z regionu: w powiecie bielskim rośnie także cis pospolity w Bystrej, przy ulicy Cisowej, który liczy około 920 lat i należy do najstarszych drzew w Polsce.

Źródło:

[1] https://www.rpdp.hostingasp.pl/
[2] https://www.national-geographic.pl/