Cerkiew w Wysowej Zdroju – architektura i historia sakralna
Historia – od XVIII wieku po współczesność
Cerkiew w Wysowej zbudowano w 1779 roku na miejscu wcześniejszej, którą spalono w 1777 roku podczas walk konfederatów barskich z wojskami rosyjskimi. Pierwotnie była cerkwią greckokatolicką. Budynek należał do grupy zachodnio-łemkowskich obiektów sakralnych.
W 1874 roku cerkiew przeszła przebudowę. W 1910 roku nawę powiększono o przedsionek, a w latach 1912–1913 wnętrze pokryto polichromią neogotycką o charakterze figuralnym, ornamentalnym i architektonicznym. Po 1947 roku świątynia stała się własnością Kościoła prawosławnego, zgodnie z ustawą z 17 grudnia 2009 roku, która uregulowała stan prawny nieruchomości będących w posiadaniu Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego.
Cerkiew remontowano kilkukrotnie, w tym gruntownie w latach 2019–2020, kiedy przywrócono jej historyczny wygląd.
Architektura – cerkiew drewniana typu zachodnio-łemkowskiego
Cerkiew jest drewnianą budowlą o konstrukcji zrębowej, orientowaną, pierwotnie trójdzielną, dziś dwudzielną. Dachy są łamane i zwieńczone baniastymi hełmami. W czasie ostatniej renowacji odnowiono elewacje i stolarkę okienną, zrekonstruowano schody i bramę wejściową, a także zagospodarowano teren przycerkiewny.
Wnętrze – polichromia i wyposażenie sakralne
Wnętrze cerkwi zdobi polichromia neogotycka z lat 1912–1913, obejmująca motywy figuralne, ornamentalne i architektoniczne, z zachowanymi elementami starszymi.
Wyposażenie cerkwi pochodzi z XVIII i XIX wieku i obejmuje:
- późnobarokowy ikonostas z XVIII wieku, zachowany w komplecie,
- barokowy ołtarz boczny z ikoną Matki Bożej,
- chorągwie procesyjne.
Ochrona zabytku
Cerkiew wpisano do rejestru zabytków 24 lutego 1986 roku pod numerem A-408. Na zewnątrz znajduje się tablica pamiątkowa z 1997 roku, upamiętniająca 50-tą rocznicę Akcji „Wisła”.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
