Cerkiew w Ropicy Górnej – historia i zabytki drewniane
Początki cerkwi w Ropicy Górnej
Świątynię wzniesiono najprawdopodobniej w 1819 roku, choć część źródeł wskazuje również na rok 1813. Istnieje przypuszczenie, że cerkiew mogła powstać poprzez przebudowę wcześniejszego obiektu. Od początku pełniła funkcję lokalnego centrum życia religijnego łemkowskiej społeczności. W drugiej połowie XIX wieku oraz na przełomie XIX i XX wieku dokonano istotnej przebudowy. Wówczas pierwotne kopuły zrębowe zastąpiono dachami kalenicowymi.
Po II wojnie światowej los cerkwi uległ zmianie. W 1947 roku, po wysiedleniu Łemków w ramach akcji „Wisła”, świątynię przejął Kościół rzymskokatolicki. Od tego momentu funkcjonuje ona jako kościół filialny parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Małastowie. W kolejnych latach przeprowadzano prace remontowe. W 1967 roku odnowiono wnętrze, w 1985 roku ponownie pokryto dach gontem, a ostatni gruntowny remont wykonano w 2008 roku.
Kształt obiektu
Cerkiew w Ropicy Górnej jest budowlą drewnianą o konstrukcji zrębowej i trójdzielnym układzie. Składa się z babińca, wydłużonej nawy oraz węższego, niemal kwadratowego prezbiterium. Babiniec częściowo ukrywa masywna wieża o konstrukcji słupowo-ramowej i pochyłych ścianach. Jej hełm ma formę baniastą i zwieńczony jest pozorną latarnią. Nietypowym rozwiązaniem jest zakrystia umieszczona po południowej stronie sanktuarium.
Dach nad nawą jest dwuspadowy, natomiast nad prezbiterium trójspadowy. Na kalenicach znajdują się niewielkie wieżyczki zwieńczone małymi baniami. Całość posadowiono na solidnej kamiennej podmurówce, a ściany oszalowano pionowymi deskami. Budowla zachowała cechy charakterystyczne dla zachodnio-łemkowskiego budownictwa cerkiewnego.
Wnętrze cerkwi w Ropicy Górnej
Wnętrze cerkwi przykrywają płaskie stropy. Ściany i stropy zdobi bogata polichromia ornamentalno-figuralna z przełomu XIX i XX wieku. Centralnym elementem wyposażenia jest kompletny rokokowy ikonostas z połowy XVIII wieku. W rzędzie ikon namiestnych uwagę zwraca rzadka na tym terenie ikona świętego Onufrego. Oprócz ikonostasu zachowały się także późnobarokowe ołtarze: główny z baldachimem i tabernakulum oraz dwa boczne z ikonami Matki Bożej z Dzieciątkiem i świętego Mikołaja. Nad nawą znajduje się chór muzyczny z dekoracyjnym parapetem.
Teren wokół świątyni otacza drewniane ogrodzenie z bali, przykryte gontowym daszkiem. Na plac prowadzi słupowo-ramowa bramka, również zwieńczona baniastym hełmem i krzyżem. Choć cerkiew stoi blisko drogi, często pozostaje niezauważona, ponieważ skrywa ją gęsty wieniec drzew. Dziś obiekt jest wpisany do rejestru zabytków i stanowi ważny punkt małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
