Cerkiew w Muszynce – historia i wspaniałe wnętrze
Co istotne, w 1964 roku cerkiew wpisano do rejestru zabytków. Ponadto włączono ją do małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej, co podkreśla jej wyjątkową wartość historyczną i architektoniczną.
Od pierwszej świątyni do obecnego obiektu
Pierwsza cerkiew w Muszynce powstała krótko po lokacji wsi w 1636 roku. Wówczas przekształcono nieużywany kościół katolicki na potrzeby ludności prawosławnej, a później greckokatolickiej. Jednak obecny budynek jest młodszy.
Dzisiejszą cerkiew wzniesiono w 1689 roku. Następnie, w XVIII wieku, była remontowana, natomiast w XIX wieku została przebudowana. Na przełomie XIX i XX stulecia wnętrze świątyni pokryto polichromią, która zachowała się do dziś w bardzo dobrym stanie.
Po II wojnie światowej, a dokładnie po Akcji „Wisła” w 1947 roku, cerkiew przejął Kościół rzymskokatolicki. Od tego momentu pełni ona funkcję kościoła filialnego.
Tradycyjna cerkiew łemkowska
Cerkiew w Muszynce reprezentuje klasyczny typ zachodnio-łemkowskiej architektury cerkiewnej. Jest to budowla drewniana, trójdzielna, o konstrukcji zrębowej, oszalowana poziomymi deskami. Składa się z babińca, nawy oraz trójbocznie zamkniętego prezbiterium, przy którym znajduje się zakrystia.
Nad przedsionkiem wznosi się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej. Jej ściany są lekko pochyłe, a całość wieńczy baniasty hełm z kutym krzyżem. Poniżej dachu wieży widoczny jest rząd półkolistych okienek, które nadają bryle lekkości.
Co więcej, nad nawą i prezbiterium znajdują się mniejsze hełmy z pozornymi latarniami. Dachy świątyni są obecnie kryte blachą, co jest efektem późniejszych prac konserwatorskich.
Polichromia, ikonostas i ołtarze
Wnętrze cerkwi zachwyca spójnością i bogactwem detali. Przede wszystkim uwagę przyciąga błękitna polichromia ornamentalna z przełomu XIX i XX wieku. Dzięki niej przestrzeń wydaje się jasna i harmonijna.
Najważniejszym elementem wyposażenia jest XVIII-wieczny ikonostas z cennymi ikonami. Ponadto w cerkwi zachowały się dwa ołtarze boczne. Jeden z nich poświęcono św. Barbarze, natomiast drugi przedstawia Maryję jako Królową Nieba i Ziemi.
Według lokalnej tradycji obraz św. Barbary miał znajdować się w latach 1769–1770 w polowym ołtarzu konfederatów barskich, którzy obozowali w okolicy Muszynki. Z tego samego stulecia pochodzi również ambona z rzeźbionymi postaciami ośmiu Ojców Kościoła.
W prezbiterium umieszczono natomiast obraz Trójcy Świętej, który prawdopodobnie stanowi pozostałość po większym, dziś niezachowanym ołtarzu.
Wieś na styku Beskidu Sądeckiego i Niskiego
Muszynka to niewielka wieś, licząca około 500 mieszkańców. Położona jest w dolinie rzeki Muszynki, na pograniczu Beskidu Sądeckiego i Beskidu Niskiego. Przez miejscowość przebiega droga krajowa nr 75, prowadząca do przejścia granicznego na Przełęczy Tylickiej.
Wieś założono w 1356 roku z inicjatywy króla Kazimierza Wielkiego. Z czasem osiedliła się tu ludność wołoska, czyli Łemkowie. W okresie międzywojennym stanowili oni niemal 100% mieszkańców Muszynki. Dopiero wysiedlenia w 1947 roku całkowicie zmieniły strukturę etniczną miejscowości.
Znaczenie cerkwi św. Jana Ewangelisty
Cerkiew w Muszynce jest nie tylko cennym zabytkiem architektury drewnianej, lecz także ważnym świadectwem wielokulturowej historii regionu. Dzięki zachowanemu wyposażeniu oraz oryginalnej bryle pozwala lepiej zrozumieć dziedzictwo Łemków i ich duchowość.
Dlatego, odwiedzając Muszynkę, warto zatrzymać się przy tej świątyni. W ten sposób można połączyć zwiedzanie z refleksją nad historią Beskidu Sądeckiego.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
