Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Krynicy Słotwinach – architektura i historia
W tamtym okresie Słotwiny były samodzielną wsią, zamieszkaną głównie przez Łemków. Dopiero później miejscowość została włączona w granice Krynicy-Zdroju. Późny czas budowy sprawił jednak, że nowa cerkiew częściowo odbiegała od klasycznych wzorców łemkowskiego budownictwa sakralnego.
Cerkiew w Krynicy Zdroju po 1947 roku
Po II wojnie światowej los cerkwi uległ znaczącej zmianie. W 1947 roku, w wyniku Akcji „Wisła” i wysiedlenia ludności łemkowskiej, obiekt przejął Kościół rzymskokatolicki. Od tego momentu świątynia zaczęła pełnić nową funkcję.
Obecnie cerkiew jest kościołem filialnym pw. Opieki Najświętszej Maryi Panny. Należy do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Krynicy-Zdroju. Od 2002 roku pełni rolę kościoła pomocniczego i od kilku lat poddawana jest systematycznej renowacji.
Architektura cerkwi – forma i konstrukcja
Cerkiew w Słotwinach to niewielka, drewniana świątynia o konstrukcji zrębowej, oszalowana deskami. Budynek ma układ trójdzielny, z wielobocznie zamkniętym prezbiterium. Do niego przylegają dwie zakrystie.
Szeroką nawę przykrywa blaszany dach namiotowy. Od strony zachodniej do babińca przylega kwadratowa wieża o konstrukcji słupowej i prostych ścianach. Nawę, prezbiterium oraz wieżę wieńczą trzy baniaste hełmy z pozornymi latarniami, które nadają świątyni charakterystyczny wygląd.
Wnętrze i wyposażenie świątyni
Wnętrze cerkwi kryje płaskie stropy oraz ornamentalno-figuralne polichromie z 1930 roku. Z pierwotnego wyposażenia cerkiewnego zachowały się jedynie fragmenty ikonostasu.
Na szczególną uwagę zasługują także:
- barokowe tabernakulum z XVIII wieku z rzeźbionym tronem,
- wizerunek Chrystusa przy słupie,
- barokowo-klasycystyczny lichtarz z XIX wieku.
Większość obecnego wyposażenia przeniesiono do cerkwi w latach-tych XX wieku z kościoła parafialnego w części zdrojowej Krynicy. Należy do niego neorenesansowy ołtarz główny z 1890 roku, autorstwa Romualda Łapczyńskiego według projektu Jana Zawiejskiego, z obrazem Serca Jezusowego z 1898 roku, a także boczne ołtarze z końca XIX wieku.
Zabytkowy charakter i otoczenie cerkwi
W 1964 roku cerkiew wpisano do rejestru zabytków. Ponadto obiekt znalazł się na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej, co dodatkowo podkreśla jego wartość historyczną i kulturową.
Świątynię otaczają wysokie modrzewie, a nocą jest efektownie iluminowana. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się stary łemkowski cmentarz, a nieco wyżej – nowy cmentarz parafialny. Warto dodać, że cerkiew sąsiaduje również z popularnym ośrodkiem Słotwiny Arena Ski & Bike Park.
Cerkiew w sztuce Nikifora
Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy można odnaleźć także w sztuce. Świątynia pojawia się na obrazach Nikifora Krynickiego, najsłynniejszego łemkowskiego malarza i przedstawiciela prymitywizmu. Dzięki temu obiekt zyskał dodatkowy, artystyczny wymiar w historii regionu.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
