Cerkiew św. Michała Archanioła w Brunarach – historia i zabytki drewniane
Historia cerkwi
Pierwsza cerkiew w Brunarach powstała po 1616 roku, kiedy we wsi utworzono parafię unicką. Następnie w 1653 roku wzniesiono nową świątynię. Obecny budynek powstał w XVIII wieku, a w 1831 roku przebudowano go i powiększono – dawne prezbiterium połączono z nawą, dodano nowe, trójbocznie zamknięte prezbiterium oraz pokryto całość nowym dachem.
Po Akcji „Wisła” cerkiew przejęto przez Kościół łaciński. Obecnie pełni funkcję kościoła parafialnego rzymskokatolickiej parafii Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Brunarach, należącej do dekanatu Ropa diecezji tarnowskiej.
Architektura cerkwi
Cerkiew w Brunarach należy do typu zachodnio-łemkowskiego. Jest trójdzielna, drewniana, o konstrukcji zrębowej, a prezbiterium – zgodnie z orientacją – skierowane jest na wschód. Nad przedsionkiem wznosi się wieża z hełmem zwieńczonym kutym krzyżem, podobne hełmy znajdują się nad nawą i prezbiterium. Bryła cerkwi wyraźnie ukazuje prezbiterium, nawę oraz babiniec wraz z pochyłą wieżą. Ściany cerkwi oszalowano deskami, dach pokryto gontem, a każdą część budowli wieńczy baniasty hełm z pozornymi latarniami i krzyżem.
Wnętrze nakrywają stropy płaskie z fasetami. Polichromia wykonana między XVIII a XIX wiekiem zdobi stropy i ściany, utrzymana w błękitnej tonacji barwnej z motywem winorośli, z elementami rokokowo-klasycystycznymi autorstwa Antoniego i Józefa Bogdańskich. Zachowały się również fragmenty starszych barokowych malowideł.
Wyposażenie obiektu
We wnętrzu znajduje się barokowy, osiemnastowieczny ikonostas, przemalowany w czasie remontu w 1831 roku. W prezbiterium znajduje się główny ołtarz z baldachimem, a w nawie trzy ołtarze boczne z drugiej połowy XVIII wieku, z ikonami Matki Bożej i Przemienienia Pańskiego. Na polichromowanej belce tęczowej widnieje krzyż oraz figury Maryi i św. Jana. Wnętrze uzupełniają ambona, chór muzyczny oraz rokokowa ława.
Cerkiew otacza kamienny mur pochodzący z 1830 roku.
Znaczenie i turystyka
Cerkiew w Brunarach jest zabytkiem o wyjątkowej wartości historycznej i artystycznej, będąc częścią Szlaku Architektury Drewnianej w Małopolsce. Wpisanie na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO podkreśla jej znaczenie jako wyjątkowy przykład zachowanej, drewnianej architektury sakralnej Karpat.
Drewniane dziedzictwo – cerkwie, kościoły, skanseny itp.
Ten artykuł jest częścią cyklu poświęconego drewnianej architekturze. Na Travelseries znajdziesz szczegółowe opisy zabytkowych cerkwi, kościołów, dzwonnic oraz parków etnograficznych nie tylko z Polski. Jeżeli chcesz zobaczyć pełny przewodnik po tej wyjątkowej części dziedzictwa kulturowego, przejdź do strony głównej projektu.
→ Przejdź do przewodnika „Drewnianym szlakiem”
Uwielbiam odkrywać miejsca, w których nie byłem. Chodzę po górach i podróżuję. Interesuje mnie historia, sport oraz etnografia. Zajmuję się także genealogią rodzinną.
Jeżeli masz ochotę wesprzeć moją pracę wirtualną kawą ☕ — poniżej możesz to zrobić. Dziękuję!
